7 października 1923 r. kardynał Adolf Bertram in Chrzumczϋtz jak do tego doszło? |
|
powrót |
|
Chrząszczyce po raz pierwszy
występują na kartach historii
w
dokumentach księcia Władysława I,
30 listopada 1260r. Tam zapisano, że......
Książę Pan na dobrach księstwa opolskiego i
raciborskiego (1246-1281)
odstąpił kościołowi w
Cremchici dochody
z trzech wiosek (Chrząszczyc, Złotnik i Źlinic).
Władysław w tym samym okresie, również w innych
miejscowościach swojego księstwa dokonywał
bardzo liczne i bogate dotowania, zakładał
również różne fundacje.
Ważniejsze to: 1258 - klasztor Cystersów w
Rudach, 1257 - klasztor Franciszkanów w
Wodzisławiu Śląskim, 1260 r. (30 listopada) -
kościół NMP i kościół św. Wojciecha w Opolu, w
tym kościół w Chrząszczycach (Cremchici),
1260-1273 klasztor z Czarnowąsach, 1267 -
dotowania dla miasta Raciborza, 1268 - na Śląsku
Cieszyńskim, klasztor Benedyktynów i wiele
innych.
Skąd taka nieprawdopodobna hojność księcia, o którym wiemy, że był "skory do bitki"? Mocno zaangażowany w bratobójcze walki między Piastami (czasy Polski dzielnicowej), Władysław....."zaplątany w szereg nieszczęsnych wojen, z których nie wyniósł żadnych korzyści, a jedynie cierpiało na tym księstwo" jak pisze Idzikowski w swojej monografii Geschichte der Stadt Oppeln 1863. Prawdopodobnie odpowiedź na to pytanie znajdziemy, gdy prześledzimy jego pobyt w Krakowie i doznane tam przeżycia w 1254 roku. Wiadomo z historii, że ks. Stanisław ze Szczepanowa od 1072r. biskup krakowski w 1079r. męczennik z ręki króla Bolesława Szczodrego był kanonizowany 8 września 1253r. przez papieża Innocentego IV w Asyżu. W Polsce (ze względu na podział dzielnicowy kraju i bratobójcze walki) jego kanonizację i podniesienie relikwii ogłoszono dopiero 8 maja 1254 r. Uroczystości kanonizacji odbyły się w Krakowie. Na pierwszej uroczystej mszy spotkali się: nuncjusz papieski - Opizo, arcybiskup gnieźnieński - Pełka, biskup wrocławski - Tomasz, biskup poznański - Bogusław, biskup litewski— Wit, biskup ruski - Gerard, biskup płocki - Andrzej i biskup krakowski - Prandota (organizator uroczystości). Obecni byli również książęta: Bolesław V - książę krakowski i sandomierski, Kazimierz - książę kujawski, Przemysław — książę wielkopolski, oraz Władysław I - książę opolsko- raciborski. Władysław uczestniczył także podczas ekshumacji relikwii św. Stanisława w Krakowie. Po uroczystościach relikwiami świętego obdarzono wszystkie znaczniejsze kościoły.
|
|
Kolejny raz nazwa
miejscowości pojawiła się 2 marca 1285 r.
Wówczas, w toczącym się procesie na sądzie
biskupim w Otmuchowie, wśród zebranych świadków,
obok biskupa Thomasa, wymieniony jest proboszcz
z Crempchicz
o imieniu Klemens.
Franciszek Idzikowski w swojej monografii
"Geschichte der Stadt Oppeln 1863" podaje
dodatkowo, że...
"Biskup Thomas był również w
roku 1285 w Opolu, kiedy to we Wrocławiu czuł
się zagrożony ze strony księcia wrocławskiego
Henryka IV (z powodu sporu) i w Wielki Czwartek
w opolskiej kolegiacie święcił oleje".
|
|
W obszernym opracowaniu autor Johann G. Knie podaje," Chrzumtschütz to : |
|
|
Ważnym dokumentem długiej historii naszego kościoła w Chrząszczycach jest chrzcielnica kamienna datowana na XIII-XIV wiek, a dzięki staraniom ks. proboszcza Krystiana, przez naukowców z ASP w Warszawie pięknie odrestaurowana. Sama chrzcielnica (jak stwierdzili naukowcy z ASP), a dokładnie jej czara pochodzi z okresu pomiędzy przełomu XIII i XIV w. (rok 1380). Czara służyła za kropilenicę do 1919 roku, ustawiona w przedsionku starego kościoła na podmurówce cementowej w prawym narożniku tuż przy zachodnim portalu. Podczas budowy nowego kościoła wydobyta z podmurówki i po dorobieniu nowego trzonu postanowiono przywrócić jej pierwotne przeznaczenie. Przed konserwacją chrzcielnica eksponowana była po prawej stronie nawy głównej przy prezbiterium, po konserwacji została ustawiona w prezbiterium |
Nazwa
osady
na
przestrzeni wieków zmieniała się
wielokrotnie: 1260-Cremchici,
1285 - Chremchiz,
1295
- Chrempchiczi,
Crempchicz. 1532 - Krzimpzytz.
1696 -Chrzombzitz, 1697 -
Chrzambczycz, 1703 -
Chrzambczitz, 1724 - Chromptschϋtz,
1738 Chrzambcicy, 1773 -
Chrzambcicz, 1779 Chrzomtzitz,
1780 - Chrzamtzȕtz, 1800 -
Chrzumczȕtz,
1830- Chrzumtschütz, ( Kȁferdorf
-
podaje: Johann Knie
- 43 domy, 283
mieszkańców - 278 katolików,
oraz 5
ewangelików)
W |
|
21 kwietnia, 1814r. na parafię spadła klęska żywiołowa - pożar w Złotnikach w zagrodzie Jana Grzyski przy pieczeniu chleba, który z powodu niekorzystnego wiatru, od południa przeniósł się na zabudowania w Chrząszczycach i morze płomieni ogarnęło również kościół i cała świątynia się spaliła (wg E. Szczuj Frankiewicz "Kościół Parafialny w Chrząszczycach") . Pożaru nie udało ani zlokalizować ani opanować; domy drewniane, w dodatku kryte słomą więc ogień przenosił się błyskawicznie. | |
Podczas pożaru uległa również zniszczeniu tablica kamienna wmurowana w fasadę kościoła z wyrytą datą 1099, którą jak twierdzą świadkowie, zdołano odczytać dokładnie. Tu nasuwa się pewna wątpliwość porównując datę 1093 podaną przez Johanna Knie (wyżej). Różnica tylko 6 lat mało istotna, z pewnością jest to data wybudowania pierwszego kościołą w tym miejscu. | |
Ks Szymon Jasik tylko 4 lata proboszczował w
nowopowstałej parafii, Pożar spowodował, że jego
psychika i zdrowie tego nie wytrzymały,
administrację przejął ks. kapelan Marx, który po
interwencjach u władz z pomocą rządową
odnowił spalony kościół. Po nim ks. Józef
Weidler, a w roku 1818 proboszczem był ks.
Józef Chrząszcz, który postarał się o ostateczną
naprawę kościoła i z ofiar parafian dobudował
drugą boczną kaplicę. Ks. J. Chrząszcz zmarł
w1825 roku. Kolejni to: administrator ks.
kapelan Pogorzela, Ks. Wawrzyn Szczepanik, Od
1825-1828 proboszczem był ks. dr teologii
Andrzej Schafarczyk, zmarł w 1836. r. |
|
Po jego śmierci proboszczem przez 48 lat zostaje Ks. Joseph Jansky. Wybudował nową szkołę (1834), nową plebanię (1837), rozszerzył stary cmentarz (1839). | |
Środkowe lata XIX wieku to również wielkie
zmiany polityczne, uwłaszczenie chłopów, którzy
teraz stają się właścicielami dzierżawionej
ziemi. Rozwój przemysłu poprawił standard
życia co spowodowało wyraźny przyrost
demograficzny, również w naszej parafii pw. Św.
Stanisława Bp.. Okazuje się, że dotychczasowy kościół dla
11 wiosek. jest za mały. Do parafii w tym
czasie należą (Chrząszczyce, Złotniki, Źlinice,
Boguszyce, Chrzowice, Folwark, Górki, Domecko,
Schimsdorf (Płucnik) Ochodze, Nowa Kuźnia W 1867 ks. Jański rozpoczął starania i przygotowania do budowy nowego kościoła. Z projektu musiał jednak zrezygnować, ponieważ parafianie z Boguszyc i Źlinic (Złonic) postanowili wybudować swój kościół. Wybudowali go w latach 1869-1870 a urzędowo odłączyli się dopiero po 17 latach w 1887 roku. Urzędowo (1889) odłączono również Ochodze i przyłączono do Komprachcic. Dla ks. Jańskiego utrata trzech wiosek to był cios, skończył w zakładzie św, Jerzego w Prószkowie gdzie 4 maja 1884 zmarł. Jego grób znajduje sie na naszym cmentarzu po lewej stronie głównego krzyża. Od 1883 parafią administrował ks. Kapelan Hoffman (jednocześnie w Boguszycach). |
|
W 1886 obowiązki proboszcza
przejmuje ks. Tomasz Kulka, który
po 27 latach, w 1913 r.
przechodzi na emeryturę. Administraturę na
krótko,
przejmuje ks. Jan Piechota (urodzony w
Chrzowicach). na foto; ks. Tomasz Kulka 6 lipca 1911r. podczas 50 letniego jubileuszu kapłaństwa, foto: niżej kościół w którym był przez 27 lat proboszczem. |
![]() |
![]() |
|
|
|
Wnętrze starego kościoła zdobił - a dziś kaplicy, nadal zdobi ołtarz z obrazem namalowanym przez Gillera w 1820 roku. Sam obraz jest bardzo wymowny i nawiązuje do historycznego przekazu jaki podał nam Wincenty Kadłubek. Król Bolesław sam wykonuje egzekucję na biskupie krakowskim - Stanisławie. Autor obrazu ubrał św. Stanisława w złotą szatę pontyfikalną, który stoi przy ołtarzu w czasie ofiary, kielich przykryty a w lewej ręce trzyma białą hostię. Prawa wskazuje krzyż. Twarz biskupa nie emanuje strachem przed królem Bolesławem. Król z szablą w prawej ręce, rozkazująco podnosi lewą rękę - domaga się wyjaśnień - natychmiast. Jego czarny kontusz, okrągła czapka na głowie, zarozumiałość, zawziętość, a do tego trzy zbójeckie postacie w najbliższym otoczeniu, . Wszystko na ciemnym tle, bardzo sugestywnie oddaje historię śmierci męczeńskiej św. Stanisława | |
|
|
Rok 1914 - rozpoczyna się nowy etap w naszej parafii | |
13 stycznia 1914 r. Nowym proboszczem zostaje Ks. Henryk Kulik. Obejmując parafie był w sile wieku. Od razu podejmuje starania i przygotowania do budowy nowego kościoła. Taka inwestycja wymaga zgody władz, którą jak wszędzie, wtedy i teraz trudno przekonać. Ale to był rok 1914. Pokolenie naszych pradziadków urodzonych na przełomie XIX i XX wieku zostało wezwane do obrony cesarza, który wdał się w wojnę. I Wojna światowa (1914 -1918), a zaraz potem Powstania Śląskie. W 1914 roku w sierpniu tylko z Folwarku powołano do wojska 49 osób zdolnych do noszenia broni, ilu w pozostałych miejscowościach naszej parafii ?- nie wiem, ale pewnie znacznie więcej. |
![]() |
Opór władz, I wojna Światowa, Powstania Śląskie,
to wszystko opóźnia rozpoczęcie budowy nowego
kościoła. Po 55-ciu lata od pierwszej inicjatywy (1867) ks. Josepha Janskygo, 19 kwietnia 1920 r. Ks. Henryk Kulik poświęcił kamień węgielny pod budowę nowego kościoła. Na fundamentach starego kościoła, (fundamenty, którego datujemy na 1260 rok), słynny Kickton zaprojektował nowy kościół. Nowy, wielki w rozmiarach i piękny w architekturze, a co najważniejsze budując nowe zachowano stare. Stary kościół pw. św. Stanisława wkomponowano bowiem w nowy kościół. Pozostawiono gotyckie prezbiterium, które jako kaplica przylega do północnego ramienia transeptu i prezbiterium nowego kościoła. Murowany kościół pw. Św. Stanisława wzniesiono w wieku XIV, odnawiany w 1692r. Tu warto wspomnieć, że Arthur Kickton (1881-1944) słynny niemiecki architekt (i nie tylko architekt), urodzony w Kwidzyniu jest autorem wielu znanych budowli. Jego autorstwa to kościoły: św. Barbary w Bytomiu, św. Piotra i Pawła w Opolu, Bethlehemkirche w Poczdamie i wiele innych. Budowa naszego kościoła trwała trzy lata i odbyła się bez wypadku. Ale jeszcze w trakcie budowy (za zezwoleniem kurii arcybiskupiej we Wrocławiu), w samą wigilię Bożego Narodzenia 1921 roku ks. proboszcz Henryk Kulik w obecności organisty i służby kościelnej w godzinach popołudniowych poświecił budujący się kościół, a pierwszym nabożeństwem była pasterka. W 1922 roku zamontowano nowe organy. |
|
7 października 1923 r. nowy kościół pw.
MB
Szkaplerznej i bp. Św.. Stanisława , w Chrzumczϋtz został przez Kardynała Adolfa Bertrama konsekrowany. |
|
7 października 1923r.Oppelner
Nachrichten”
tak komentuje |
|
|
|
![]()
Die
Einweihung der Kirche in Chrzumczütz.
… Am Sonnabend genge 3:30 Uhr
nachmittags
traf
Se. Eminenz Herr
Kardinal Adolf Bertram
in Begleitung seines Geheimsekretärs, Dr
Krause in Oppeln ein. Er wurde von einer Gruppe schmucker
Radler und einer Anzahl geputzter Reiter
feierlich abgehold. In Gorek
waren
3 Ehrenpforten errichtet und die
Häuser festlich geschmückt. Kurz vor 5 Uhr hielt der Kirchenfürst am
Eingange des
Dorfes Chrzumczütz . Die Begrüßung erfolgte durch den
Gemeindevorsteher
Sowada in deutscher Sprache. In der Nähe der Kirche begrüßte der Orstgeistliche, Herr
Ehren Erzpriester -
ein Titel, der ihm wegen seiner
Verdienste um den Kirchenbau verliehen wurde
-
Pfarrer
Kulik den Herrn
Kardinal, welcher den Gläubigen nach kurzer
Ansprache im Gotteshause sakramentalen Segen
erteilte. Genge Abend veranstalteten die
Schulkinder der Parochie ihrem Oberhirten einen
schönen Fackelzug.
Auf der Pfarrei trug ein Schulmädchen Begrüßungsgedicht vor und Hauptlehrerr
Wiench
-
Dometzko überbrachte die Grüße
der Lehrerschaft. Am Abend war der
Kirchenvorstand auf die Pfarrei geladen worden.
|
![]() |
![]() |
|
![]() w latach 30-tych XX wieku |
![]() w roku 1923 jeszcze w budowie |
![]() |
|
Uroczystości pogrzebowe 1931 rok ks. Henryka Kulika | |
Po śmierci ks. Henryka Kulika (29.04.1931) - na krótko administrację parafią objął ks. Jerzy Joniec.
|
|
W roku 1931 do 1937,
proboszczem zostaje
ks. Franciszek Białas.
Sprowadził
do parafii wikarego
ks. Karola Juchę
(1935-1937), a po nim wikariat obejmuje
ks. Karol Brommer
(1937-1941), późniejszy wikary w Zimnicach
Wielkich, zamordowany przez sowieckich żołdaków
w
styczniu 1945 r. |
|
![]() |
|
ks. Franz Xaver Biallas (1931-1937 proboszcz) |
|
Od 1937 r. do1939 r. administratorem w naszej parafii jest ks. Paweł Kulig. | |
17 października 1939r.
proboszczem zostaje mianowany ks. Jan Skorupa fotografia w dniu obejmowania parafii. Jemu parafia Domecko zawdzięcza swój kościół. |
![]() |
![]() |
w grudniu 1945 ( lub styczniu 1946) parafię wizytuje administrator apostolski w Opolu ks. dr Bolesław Kominek późniejszy kardynał |
Po śmierci ks. prałata Jana Skorupy (1980) proboszczem mianowany zostaje ks. Tomasz Szymała |
![]() |
|
Po przejściu ks.
Szymały na
emeryturę parafię w 1995 roku obejmuje ks. dr hab. Krystian Ziaja - do dziś |
1923 - 2013 |
|
90 lat to dla człowieka sędziwy wiek, ale jeśli popatrzymy na nasz kościół od zewnątrz i wewnątrz, to każdy zmieni swoje zdanie. Ostatnie kilka lat to był gigantyczny wysiłek wielu ludzi, czas remontów napraw, renowacji, konserwacji, nie tylko fragmentów naszej świątyni, ale każdy detal (jeśli wymiana całego dachu 2009 nad kościołem, tynków zewnętrznych łącznie z wieżą - można nazwać detalem, a malowanie wnętrza renowacja wszystkich ołtarzy i figur - zabiegiem kosmetycznym), to tu użyłem właściwego słowa. | |
Każdy szczegół został przez fachowców doprowadzony do swojego pierwotnego wygładu. Tu pracowali nie tylko rzemieślnicy fachowcy od dachów i tynków, ale naukowcy od sztuki i historii kultury, a malowanie ołtarzy i figur powierzono artystom pędzla. Wszystkim należą się słowa uznania i podziękowania. Szczególne słowa uznania należą się jednak parafianom i wszystkich darczyńcom spoza parafii za wsparcie finansowe, ale nie tylko, bo wielu parafian wiele godzin pracowało przy różnych pracach, których nie brakowało. | |
Każda inwestycja wymaga odpowiedniego wsparcia, ale z życia wiemy, jeśli zawiedzie organizacja to dopiero co zbudowany most trzeba rozebrać - bo grozi zawaleniem. Właśnie organizacja to zadanie wziął na siebie nasz proszboszcz ks. dr hab. Krystian Ziaja i jemu mówimy | |
serdeczne "Bóg zapłać" | |
Od tego pamiętnego dnia: 7 październik 1923r. w tym miesiącu od 7 października 2013r. zaczniemy liczyć ostatnią dekadę do 100 lat. |
|
Ale w wigilię 6 października 2013r. o godzinie 11:00 w Chrząszczycach świętować będziemy 90-ty Kiermasz. | |
Kiermasz
(niem. Kirmes) - Dzień poświęcenia
Kościoła, który można porównać do przyjęcia przez
człowieka sakramentu chrztu świętego. Dziecko
ochrzczone staje się
dzieckiem Bożym.
Budynek, poświęcony staje się kościołem,
domem Bożym.
Odpust.
- To dzień patrona
każdego kościoła, odpowiednik ludzkich imienin.
|
|
Kiermasz i odpust to dla każdego kościoła dwa dni, mające szczególne znaczenie. Parafia Chrząszczyce należy do nielicznych wyjątków, mamy dwoje patronów: M.B. Szkaplerzna i Św. bp. Stanisław ze Szczepanowa. Świętujemy dwa odpusty i jeden Kiermasz. Powie ktoś; przecież macie tylko jeden kościół, widoczny nawet z daleka, a gdzie ten drugi? Właśnie, kto przeczytał wszystko od początku dowiedział się dlaczego nasza parafia jest wyjątkowa. | |
Przy opracowywaniu
strony korzystałem z informacji i fotografii:
|
|
śp. Jadwiga Gryc Chrząszczyce- fotografie, oraz osobiste zapiski | |
Herman Wieszala Domecko - fotografie i informacje | |
Elżbieta Sobala Mikołów - fotografie i zapiski (ks. Bolesław Kominek) | |
Otylia Kania Folwark - fotografie | |
Jadwiga Poręba i Teresa Riemann (obie z domu Skorupa) - Sowczyce , fotografie rodzinne | |
Maximilian Gogolok Górki - Chmielowice - fotografie | |
Archiwum parafialne Chrząszczyce | |
Rudolf Zmarzły - Folwark, informacje i foto własne archiwum | |
Edward Szdzuj Frankiewicz O.F.M. " Kościół Parafialny w Chrząszczycach" | |
Franz Idzikowski "Geschichte der Stadt Oppeln 1863 | |
Johann Knie "
|
|
Na zakończenia tylko 4 fotografie, które ilustrują zmiany jakie zaszły na naszych oczach w czasie ostatnich 50-ciu latach Święcenie pojazdów w naszej parafii (porównaj obrazki) |
|
|
|
|
|
Czy widzisz te zmiany! ? przykład II |
|
budowa nowego kościoła w Domecku 1958 i wymiana
dachu Chrząszczyce 2009 r. (porównaj obrazki)
|
|
![]() |
|
|
|
do zobaczenia na 90-tym kiermaszu (6/10/2013 godzina 11:oo) w Chrząszczycach | |
rudolf z folwarku | |
powrót | |
Odwiedzin ogółem: 006232
Odwiedzin dzisiaj: 1 Ilo osb on-line: 1 |